Wijkopbouworgaan Zuid-West

Buurtgroep Stadionplein en omgeving

De Buurtgroep zet zich vanaf 1978 in voor herinrichting van het huidige Stadionplein als plein voor de buurt en als entree tot het Plan-Zuid van Berlage. Zij streeft naar een verantwoord bestemmings- en inrichtingsplan voor het Olympisch Stadionterrein, Stadionplein en Schinkeleilanden, dat voorziet in de bouw van ca. 900 woningen ten noorden van het stadion met aanvullende woningbouw rondom het stadion, herinrichting van het huidige Stadionplein als verblijfsgebied met markt en behoud van de ruige natuur op de Schinkeleilanden.

Informatie over het werk van de buurtgroep: telefoon 671 34 35.

Burgerinitiatief

Op 24 september 2007 heeft de buurtgroep een burgerinitiatief ingediend, dat betrekking heeft op het investeringsbesluit Stadionplein. Dit burgerinitiatief is voorzien van 288 geldige handtekeningen van kiesgerechtigde inwoners van stadsdeel Oud-Zuid. Het bevat een voorstel voor inrichting respectievelijk bebouwing van het Stadionplein, dat is te beschouwen als een alternatief voor het door het Dagelijks Bestuur voorgestelde ontwerp van architect Floris Alkemade van bureau O.M.A.. De aanzet tot dit alternatieve ontwerp is door de architecten Fred Schoen en Marinus Oostenbrink (die zijn verbonden aan de Buurtgroep Stadionplein en omgeving) gepresenteerd tijdens de inspraakavond over het ontwerp van bureau O.M.A. op donderdag 7 juni 2007.

De aanbiedingsbrief van de buurtgroep is hier te downloaden, evenals de aanvullende informatie hier. ===== Jaarverslag 2008 ===== {{:buurtgroep_stadionplein_en_omgeving:stadionplein-aanvullende_gegevens_dec_2007.pdf|}}

Burgerinitiatief

Dertig jaar actie voeren van de in 1978 opgerichte Buurtgroep Stadionplein en omgeving werd op 17 december van het afgelopen jaar bekroond met een besluit van de Stadsdeelraad Oud-Zuid over bebouwing en herinrichting van het Stadionplein, waar zowel de buurtgroep als de meeste bewoners van de Stadionbuurt mee kunnen leven. De laatste drie jaar stond namelijk een ontwerp voor het plein van het door het stadsdeel ingehuurde architectenbureau O.M.A. ter discussie, dat op veel verzet in de buurt stuitte. Dat was onder andere gebleken tijdens de inspraakavond over dit ontwerp op 7 juni 2007 en uit een daaraan voorafgaande enquête van de buurtgroep, waarbij 91% van de Stadionbuurtbewoners en 97% van de direct omwonenden zich tegen dit ontwerp uitsprak. Op grond daarvan had de buurtgroep in september 2007, twee dagen voordat de stadsdeelraad over dit ontwerp een besluit zou nemen, een door de architecten Marinus Oostenbrink en Fred Schoen gemaakt alternatief plan ingediend in de vorm van een burgerinitiatief, dat ondersteund werd door 288 geldige handtekeningen. Omdat beide plannen tegelijkertijd moesten worden behandeld en zowel het Dagelijks Bestuur als de deelraad zich daar op voor moesten kunnen bereiden, werd de besluitvorming uitgesteld tot het voorjaar van 2008. In de tussenliggende maanden kreeg de buurtgroep gelegenheid haar burgerinitiatief nader te onderbouwen en kreeg zij daarvoor ook 8 uur ambtelijke ondersteuning aangeboden.

Opdracht voor een nieuw plan

Op 11 maart 2008 was het dan zover dat de deelraadscommissie Ruimte & Wonen zich uit kon spreken over de beide plannen: dat van bureau O.M.A. en dat van de buurtgroep. De commissie vond dat beide plannen sterke punten maar ook tekortkomingen hadden en gaf daarom het Dagelijks Bestuur opdracht om samen met de buurtgroep en haar adviseurs Fred Schoen en Marinus Oostenbrink een nieuw plan te maken, dat zou kunnen rekenen op draagvlak in de buurt. Dit besluit kwam niet geheel onverwacht omdat hieraan voorafgaand enkele vruchtbare gesprekken tussen de buurtgroep en de woordvoerders van de PvdA, GroenLinks en VVD hadden plaatsgevonden. Inmiddels was er al een nieuwe projectleidster Stadionplein aangesteld: Susan van der Hilst, die tijdens een overleg op 5 maart door portefeuillehouder Egbert de Vries (PvdA) aan de buurtgroep was voorgesteld. Zij begon haar werk met een kennismakingsronde langs de leden van de buurtgroep.

Overeenstemming over Programma van Eisen

Op 3 april vond de eerste van een zestal overlegbijeenkomsten (de zogenaamde ateliersessies) voor het zomerreces plaats, waarin door de projectleidster, vertegenwoordigers van het stadsdeel en zijn adviseurs, architect Floris Alkemade van bureau O.M.A., vertegenwoordigers van de buurtgroep en haar adviseurs en als bemiddelaar Kees van Ruyven gesproken werd over de uitgangspunten en randvoorwaarden voor het nieuwe plan. De delegatie van de buurtgroep bestond uit Jeroen Bedaux, Irka Potsdammer-Anstadt, Coen Tasman en hun adviseurs Marinus Oostenbrink en Fred Schoen. Zij brachten regelmatig verslag uit aan de overige leden van de buurtgroep: Leo Wernaert, Hennie Vrouwes, Christian Krijnen en Hilke Krohn. Gezien de verschillende visies van bureau O.M.A. en de buurtgroep op het Stadionplein was er in het begin enige twijfel of het wel zou lukken om samen tot een nieuw plan te komen en er vielen ook wel eens harde woorden, bijvoorbeeld over het auteursrecht met betrekking tot dat nieuwe plan en over de financiële vergoeding voor de adviseurs van de buurtgroep. Maar uiteindelijk werd eind mei, mede dankzij de rol van bemiddelaar Kees van Ruyven, toch overeenstemming bereikt over het zogenaamde Programma van Eisen. Daarin werden de uitgangspunten vastgelegd voor de gewenste oppervlakte en de inrichting van het plein (ca. 10.000 m² met een fontein), het open houden van het zicht van de Van Tuyll van Serooskerkenweg en het rekening houden met de historische as van de Amstelveenseweg, de maximale hoogte van de nieuwe bebouwing van het plein (17 meter aan de kant van de bestaande bebouwing) en het gewenste soort woningen (minstens 75 woningen voor ouderen waarvan 40% sociale woningbouw), de ondergrondse parkeergarage, winkels en (culturele) voorzieningen. Ook was er overeenstemming over de locaties voor de nieuwe bebouwing: de reeds in december 2005 vastgestelde plek voor een bouwblok aan de noordkant en een veel bescheidener bebouwing aan de zuidkant, parallel aan de Amstelveenseweg, zodat daarachter een relatief groot en beschut plein over blijft. Tijdens een extra vergadering van de commissie Ruimte & Wonen op 18 juni presenteerden portefeuillehouder Egbert de Vries en de voorzitter van de buurtgroep dit gezamenlijk overeengekomen Programma van Eisen aan de commissie.

Geen overeenstemming over de uitwerking

Na het zomerreces zouden bovengenoemde uitgangspunten worden uitgewerkt tot een nieuw plan en de in mei bereikte overeenstemming versterkte bij de buurtgroep het vertrouwen dat dit in een beperkt aantal bijeenkomsten mogelijk moest zijn. Des te teleurstellender was het dan ook dat reeds tijdens de eerste bijeenkomst op 2 september Floris Alkemade met een ontwerp kwam, dat op een aantal fundamentele punten afweek van het gezamenlijk overeengekomen Programma van Eisen. De buurtgroep kon zich dan ook niet vinden in de voorgestelde pleinafmetingen, de bouwhoogte van het noordelijke blok (aan alle kanten 24 meter), de wijze waarop door middel van openingen op hoger gelegen verdiepingen verwezen werd naar de Amstelveenseweg-as en de gedeeltelijke overdekking van het plein door een luifel van enkele verdiepingen aan het zuidelijke gebouw. Bovendien had Floris Alkemade zijn oude stokpaardje weer van stal gehaald en, in strijd met het Programma van Eisen, de Van Tuyllstrook weer bij het plan ingelijfd. De buurtgroep droeg in de vorm van schetsen alternatieve oplossingen hiervoor aan, maar portefeuillehouder Egbert de Vries weigerde tijdens een overleg met hem op 18 september hierover te praten. Tijd en geld voor verder overleg waren volgens hem op en dat betekende dat hij het ontwerp van Floris Alkemade ongewijzigd aan de commissie en de deelraad zou voorleggen. Ook vond hij toetsing van draagvlak voor dit ontwerp in de buurt, een door de commissie gestelde voorwaarde, niet nodig. De buurt hoefde volgens hem slechts geïnformeerd te worden over dit nieuwe ontwerp en dat zou gebeuren tijdens een inloopavond in de Willem de Zwijgerkerk op 13 november. De buurtgroep betreurde het dat de portefeuillehouder eenzijdig voortzetting van het overleg blokkeerde op een moment dat de buurtgroep nog wel degelijk kansen zag om tot overeenstemming te komen. Bovengenoemde resultaten werden verwerkt in een gezamenlijk persbericht. Ook werkte de buurtgroep mee aan een filmpje van AT5 Producties, waarin werd toegelicht waarover wèl en waarover geen overeenstemming was bereikt, en in prettige samenwerking met communicatiemedewerkster Saskia Blaas aan een gezamenlijke persconferentie op 3 november.

Inloopavond en toetsing van draagvlak

Op aandringen van de buurtgroep is aan de bezoekers van de inloopavond op 13 november uiteindelijk toch gevraagd door middel van een vragenlijst hun oordeel over dit nieuwe ontwerp van Floris Alkemade (inmiddels niet meer werkzaam bij bureau O.M.A.) te geven. In de “Special” van de Stadsdeelkrant werd de buurt echter alleen geïnformeerd over dit ontwerp en niet over de door de buurtgroep en haar adviseurs voorgestelde variant.

De buurtgroep heeft er daarom voor gekozen om zelf maar de bewoners over haar kritiek op het ontwerp van Floris Alkemade en over het door haar voorgestelde alternatief te informeren met een eigen nieuwsbrief. Ook besloot de buurtgroep om door middel van een enquête het draagvlak voor het ontwerp van Floris Alkemade te toetsen. Daarbij bleek dat 68,4% van de bewoners van de Stadionbuurt het niet eens was met dit ontwerp. Ook uit de enquête van het stadsdeel bleek dat er onder de bezoekers van de inloopavond geen meerderheid te vinden was voor dit ontwerp. Aan de voorwaarde van draagvlak was dus niet voldaan. Tijdens de inloopavond werd het de buurtgroep bovendien niet toegestaan om in de kerk panelen met haar eigen variant te laten zien. De Buurtgroep heeft zich daaraan gehouden, maar gelukkig hadden een buurtbewoonster en Amsterdam Anders/De Groenen het initiatief genomen om de bezoekers van de inloopavond in het voorportaal van de kerk van de nodige informatie te voorzien.

Een historisch besluit met champagne

De laatste week voor de deelraadsvergadering van 17 december werd nog koortsachtig overleg gepleegd tussen de buurtgroep en de woordvoerders van de PvdA, GroenLinks en VVD en ook met andere fracties: de buurtgroep had aangekondigd dat zij een verzoek tot een referendum zou indienen in het geval dat de stadsdeelraad het door het Dagelijks Bestuur gepresenteerde plan van Floris Alkemade ongewijzigd zou aannemen. Dit overleg en de reeds bestaande contacten hebben hun vruchten afgeworpen, want tijdens de deelraadsvergadering van 17 december werden door verschillende fracties maar liefst vijftien moties en amendementen ingediend, waarvan er elf werden aangenomen. Op grond daarvan werd het plan zodanig aangepast, dat het voor de buurtgroep en de meeste bewoners aanvaardbaar was geworden. Op grond daarvan besloot de buurtgroep af te zien van een referendumverzoek. De belangrijkste aanpassingen zijn:

• in het noordelijk bouwblok komt aan de kant van de bestaande bebouwing een grote opening met zicht op de binnentuin;

• alle huurwoningen worden voor ouderen uit Oud-Zuid en ZuiderAmstel bestemd;

• voor het zuidelijk gebouw worden enkele varianten met een smaller grondvlak gemaakt, waarvan ten minste één zonder luifel;

• onderzocht gaat worden of en op welke wijze in het noordelijk bouwblok gerefereerd kan worden aan de Amstelveenseweg als zichtas;

• voor de herprofilering van de Van Tuyllstrook komt een apart besluitvormings- en inspraaktraject;

• de buurtbewoners en andere betrokkenen worden bij het verdere ontwerpproces betrokken en geconsulteerd;

• als selectiecriterium bij de keuze van de uitvoerende architect wordt ‘ervaring met of bereidheid tot interactief werken’ meegewogen;

• er wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van groene daken op het noordelijk en zuidelijk gebouw.

Om het historische karakter van het besluit over het Stadionplein te benadrukken ontkurkte portefeuillehoudster Lieke Thesingh een fles champagne, waarna een toast werd uitgebracht.

Vergaderingen en contacten met de media en anderen

Nog afgezien van het interne overleg voorafgaand aan en volgend op de besprekingen met het stadsdeel, heeft de buurtgroep elf maal vergaderd in het wijkcentrum. De buurtgroep is sinds jaar en dag vertegenwoordigd in de Wijkraad Zuid-West.

Jeroen Bedaux, lid van de buurtgroep en wonend aan het Stadionplein, heeft het afgelopen jaar met succes een beroep gedaan op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) bij het opvragen van stukken met betrekking tot het Stadionplein bij het stadsdeel. Hij heeft in dit verband echter een gerechtelijke procedure tegen het stadsdeel aangespannen omdat hem een exorbitant hoog bedrag voor ambtelijke en kopieerkosten in rekening werd gebracht. Hij heeft deze procedure uiteindelijk ook gewonnen. Hij bracht hierover op 24 november verslag uit aan de Wijkraad Zuid-West.

Het afgelopen jaar is er ook veel contact met de media geweest: met verslaggevers van Het Parool, De Pers, Trouw, Metro, AT5, RTV Noord-Holland en de Wijkkrant Zuid-West. Verder waren er het afgelopen jaar contacten met Bas van Schelven van het BPF (de meest waarschijnlijke projectontwikkelaar voor het Stadionplein), vrij intensieve contacten met Margot Deerenberg, studente Urban Studies, die een afstudeerscriptie maakte over de interactie tussen de buurtgroep en het stadsdeel met betrekking tot het Stadionplein, en minder intensieve contacten met andere studenten, waaronder de studente Landschapsarchitectuur Elize Baartman. Ten slotte mag niet onvermeld blijven dat de beide adviseurs van de buurtgroep, Fred Schoen en Marinus Oostenbrink (die dit jaar groots zijn 65ste verjaardag vierde), op 18 september in Arti et Amicitiae voor een publiek van architecten en stedenbouwkundigen (leden van de Bond van Nederlandse Architecten) een druk bezochte presentatie hielden van het ontwerp van Floris Alkemade en de door de buurtgroep en haar adviseurs ontworpen variant voor het Stadionplein.

Perspectief 2009

De Buurtgroep Stadionplein en omgeving zal de onderhandelingen van het stadsdeel met projectontwikkelaars en de keuze van de uitvoerende architect(en) met interesse blijven volgen en zal weer van zich laten horen op het moment dat buurtbewoners en andere belanghebbenden zullen worden betrokken en geconsulteerd bij het verdere ontwerpproces.